Een deur lijkt misschien een klein element in een gebouw. Toch kan juist die deur voor veel mensen een obstakel vormen. Denk aan rolstoelgebruikers, mensen met beperkte armkracht of bezoekers die hun handen vol hebben. Een deur die te zwaar opent of te snel dichtvalt, kan het verschil maken tussen een gebouw dat formeel toegankelijk is en een gebouw dat daadwerkelijk prettig te gebruiken is.
Daarom wordt bij nieuwbouw- en renovatieprojecten steeds vaker gekeken naar de kracht die nodig is om een deur te openen. Wanneer die te hoog is, zijn er verschillende technische oplossingen mogelijk. Van aangepaste deurdrangers tot volledig automatische deuren.
Hoe bepaal je welke oplossing het meest geschikt is?
Om die keuze gestructureerd te maken, wordt in veel projecten gewerkt met het ITs-stappenplan voor toegankelijke deuren. Dit stappenplan helpt architecten, adviseurs en gebouwbeheerders om stap voor stap te bepalen welke oplossing nodig is om een deur toegankelijk te maken.
Het uitgangspunt is eenvoudig: begin bij de meest eenvoudige oplossing en schaal alleen op wanneer dat nodig blijkt.
Het ITs-stappenplan
Het ITs-stappenplan bestaat uit vier stappen, oplopend van eenvoudige mechanische oplossingen tot volledig automatische deuren. Pas wanneer een stap onvoldoende toegankelijkheid biedt, ga je naar de volgende.
Stap 1. Begin met een lichte deurdranger
In veel gebouwen kan een goed ingestelde deurdranger al voldoende zijn om een deur toegankelijk te maken. Moderne deurdrangers zijn zo ontworpen dat de openingsweerstand snel afneemt zodra de deur in beweging komt. Daardoor voelt de deur lichter aan en is minder kracht nodig om deze te openen.
Dit is vaak een geschikte oplossing voor bijvoorbeeld:
kantoren
vergaderruimtes
binnendeuren met beperkt gebruik
Blijkt in de praktijk dat de deur toch te zwaar blijft om te openen, dan biedt het stappenplan een duidelijke volgende stap.
Stap 2. Een deur zonder openingsweerstand
De volgende stap is een vrijloopdeurdranger. Hierbij heeft de deur tijdens normaal gebruik vrijwel geen openingsweerstand. De deur kan vrij bewegen en voelt alsof er geen deurdranger aanwezig is. Alleen wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld bij een brandmelding of stroomuitval, sluit de deur automatisch.
Deze oplossing wordt vaak toegepast in omgevingen waar toegankelijkheid en comfort belangrijk zijn, zoals:
zorginstellingen
woongebouwen
gebouwen met kwetsbare gebruikers
De functie van de deur blijft hierbij een belangrijk aandachtspunt. Wanneer een deur na elke passage automatisch moet sluiten, bijvoorbeeld vanwege toegangscontrole, is een vrijloopdeurdranger meestal minder geschikt.
Stap 3. Ondersteuning bij het openen
Wanneer een deur nog steeds lastig te openen is, kan een draaideuraandrijving met power assist worden toegepast. De deur blijft handmatig te bedienen, maar een elektromotor ondersteunt het openen. Daardoor is aanzienlijk minder kracht nodig om de deur te openen. Dit type ondersteuning wordt vaak toegepast in gebouwen waar inclusieve toegankelijkheid centraal staat, zoals:
ziekenhuizen
zorginstellingen
publieke gebouwen
Wanneer de gebruiker de deur loslaat, zorgt het systeem ervoor dat de deur automatisch sluit.
Stap 4. Volledig automatische deuren
De laatste stap in het ITs-stappenplan is een volledig automatische deur. De deur opent en sluit dan automatisch via bijvoorbeeld:
een drukknop
een bewegingssensor
een toegangscontrolesysteem
Dit biedt maximaal gebruiksgemak en wordt vaak toegepast bij entrees of doorgangen met veel bezoekers.
Bij automatische deuren gelden bovendien specifieke veiligheidseisen. Sensoren zorgen er bijvoorbeeld voor dat een deur niet sluit wanneer iemand zich nog in de opening bevindt.
Toegankelijkheid begint bij de juiste keuze
Toegankelijkheid zit vaak in ogenschijnlijk kleine keuzes. Door al in een vroeg stadium na te denken over openingsweerstand, gebruiksfrequentie en de functie van een deur, kunnen veel toegankelijkheidsproblemen worden voorkomen.
Het ITs-stappenplan biedt daarvoor een praktische aanpak. dormakaba gebruikt dit stappenplan als leidraad om samen met architecten, adviseurs en opdrachtgevers de juiste oplossing voor toegankelijke doorgangen te bepalen.