Hoe klimaatverandering het ontwerp van toegangscontrolesystemen verandert

Al jaren wordt klimaatverandering vooral gezien als een probleem voor het milieu en de energievoorziening. Extreem weer, verlies van biodiversiteit en het verdwijnen van ecosystemen behoren tot de grootste wereldwijde risico’s.

Toch zijn er steeds meer mensen die vinden dat we klimaatverandering ook als een ontwerpvraagstuk moeten zien. Het heeft namelijk direct invloed op hoe gebouwen en andere constructies worden ontworpen, gebouwd en beheerd.

Klimaatverandering verandert ook de eisen die worden gesteld aan toegangs- en beveiligingssystemen in gebouwen en infrastructuur. Hierdoor komen ook de duurzaamheid, betrouwbaarheid en prestaties van deze systemen op de lange termijn onder druk te staan.

Bouwen voor klimaatbestendigheid

Steden en gebouwen hebben steeds vaker te maken met hittegolven, extreme regenval, langdurige vochtigheid en luchtvervuiling. Daarom moeten we opnieuw kijken naar hoe we onze gebouwen en leefomgeving ontwerpen. Ze moeten beter bestand zijn tegen klimaatverandering, maar ook comfortabeler en gezonder zijn. Zo kunnen ze bijdragen aan een betere kwaliteit van leven.

Steeds meer ontwerpers, architecten en facilitair managers zijn zich bewust van de gevolgen van klimaatverandering. Toch zijn de huidige maatregelen volgens veel deskundigen niet ver genoeggaand en niet snel genoeg.

Om voorbereid te zijn op het klimaat van de toekomst, moeten we daarom opnieuw kijken naar stedelijke planning, materiaalkeuze, de ligging van gebouwen en de beoordeling van risico’s. Ook moeten natuurlijke en technische oplossingen beter met elkaar worden gecombineerd.

Toegangssystemen die bestand zijn tegen grotere belasting

Bij dit proces worden toegangs- en controlesystemen vaak vergeten. Deuren, sloten en andere systemen zijn van oudsher ontworpen voor een bepaald klimaat. Door klimaatverandering gelden deze uitgangspunten niet altijd meer. Hitte, water en snellere slijtage van materialen kunnen de betrouwbaarheid van deze systemen direct beïnvloeden. Dit kan gebeuren terwijl de rest van het gebouw normaal blijft functioneren.

Toegangssystemen zijn niet alleen belangrijk voor het dagelijks gebruik van een gebouw. Ze zijn ook een belangrijk onderdeel van kritieke infrastructuur. Ze zorgen voor de veiligheid van mensen en helpen belangrijke locaties goed te laten functioneren. Denk bijvoorbeeld aan luchthavens, zorginstellingen, datacenters en energiecentrales. Ook spelen ze een belangrijke rol bij het reageren op noodsituaties.

Daarom is het belangrijk om deze systemen opnieuw te bekijken vanuit het oogpunt van klimaatbestendigheid. Dit is niet alleen een technische kwestie. Het is ook een belangrijke ontwerpkeuze. Die keuze heeft direct invloed op woningen, werkomgevingen en belangrijke voorzieningen.

Vier klimaatbedreigingen die toegangssystemen op de proef stellen

Klimaatverandering zorgt niet voor één probleem, maar voor een combinatie van omstandigheden die voortdurend invloed hebben op gebouwen. Voor toegangssystemen betekent dit dat ze moeten blijven werken onder zwaardere en minder voorspelbare omstandigheden dan waarvoor ze oorspronkelijk zijn ontworpen.

2024 was het warmste jaar sinds het begin van de metingen, zo’n 175 jaar geleden. De stijgende temperaturen en het toenemende aantal periodes met extreme hitte hebben invloed op deuren en behuizingen. Ook elektronische onderdelen kunnen hierdoor minder stabiel worden. Materialen kunnen uitzetten en langdurige hitte kan problemen veroorzaken. Daarom moeten we opnieuw kijken naar de beschikbare ruimte, de plaats van installaties en de prestaties op lange termijn. Dit geldt vooral voor toegangssystemen die buiten worden gebruikt.

Langdurige vochtigheid en zout, vooral in kustgebieden, versnellen corrosie en slijtage. Onderdelen die goed werken in een gematigd klimaat, kunnen minder betrouwbaar worden als ze voortdurend worden blootgesteld aan vocht, zware regen of zoute lucht. De omgeving wordt daardoor steeds belangrijker bij het ontwerpen van toegangssystemen.

Overstromingen en binnendringend water vormen een van de duidelijkste risico’s. Ze kunnen niet alleen deuren en apparaten op de begane grond beschadigen. Ze kunnen er ook voor zorgen dat een heel gebouw niet meer goed toegankelijk is. Vooral in noodsituaties kan dat grote gevolgen hebben. Het is daarom niet meer genoeg om alleen rekening te houden met uitzonderlijke gebeurtenissen als overstromingen vaker voorkomen.

Ook stof, zand en luchtvervuiling zorgen voor extra slijtage. Zand- en stofstormen, bodemerosie en de groei van steden zorgen ervoor dat toegangssystemen steeds vaker worden blootgesteld aan kleine deeltjes. Deze kunnen onderdelen, verbindingen en sensoren beschadigen.

Elk jaar komt ongeveer 2 miljard ton stof in de atmosfeer terecht. In 2024 hadden zand- en stofstormen gevolgen voor 330 miljoen mensen in 150 landen. De situatie is zo ernstig dat de Verenigde Naties 2025–2034 hebben uitgeroepen tot het Decennium ter Bestrijding van Zand- en Stofstormen.

Van duurzaamheid naar klimaatbestendigheid

Toegangssystemen zijn van oudsher ontworpen om goed te werken onder redelijk stabiele omstandigheden. Klimaatverandering verandert dat. Het gaat niet meer alleen om systemen die lang meegaan. Ze moeten ook goed blijven werken tijdens extreme weersomstandigheden en andere verstoringen.

Daarom wordt klimaatbestendigheid steeds belangrijker. Materialen moeten bestand zijn tegen langdurige hitte, vocht en vervuiling. Ook bescherming tegen water en stof wordt steeds belangrijker. Vooral op belangrijke plekken in een gebouw is dit een strategische keuze.

Een gebouw moet ook blijven functioneren als een onderdeel van een systeem uitvalt. Dit noemen we functionele redundantie. Het systeem kan dan blijven werken of snel worden hersteld. Dit helpt om de veiligheid en continuïteit van een gebouw te waarborgen.

Toegangssystemen worden daardoor steeds meer een actief onderdeel van de klimaatbestendigheid van een gebouw. Door de status van systemen op afstand te controleren, kunnen problemen en storingen tijdens extreme omstandigheden sneller worden ontdekt. Hierdoor kan er sneller en beter worden gereageerd.

Klimaatverandering vraagt niet alleen om andere hardware. Ook de regels voor toegang tot gebouwen moeten opnieuw worden bekeken. Tijdens een noodsituatie moeten gebouwen toegangsrechten en bezoekersstromen snel kunnen aanpassen. Door toegangssystemen te koppelen aan evacuatieplannen en andere systemen voor gebouwbeheer, kunnen gebouwen beter reageren op extreme situaties.

Ontwerpen met een langetermijnvisie

Net zoals architecten en ontwerpers steeds vaker rekening houden met klimaatverandering, moeten ook toegangssystemen onderdeel worden van het totale ontwerp van een gebouw. Hoe betrouwbaar een toegangssysteem is en hoe goed het omgaat met extreme omstandigheden, heeft direct invloed op de veiligheid, de werking van het gebouw en het gebruiksgemak.

In de toekomst is veerkracht geen extra voordeel meer, maar een belangrijk onderdeel van het ontwerp. Toegangssystemen ontwerpen voor een veranderend klimaat gaat dan ook niet over een verre toekomst. Het gaat over omgaan met een werkelijkheid die nu al bestaat.

Onderzoek van internationale organisaties zoals de OESO, de Wereldbank en UNEP laat zien dat het klimaatbestendig maken van nieuwe infrastructuur de kosten meestal met ongeveer 3% verhoogt. Dat is een relatief kleine extra investering, zeker als je kijkt naar de voordelen op lange termijn. Een klimaatbestendig ontwerp kan toekomstige schade en verstoringen helpen voorkomen.