De Europese regels voor machines veranderen. Op 20 januari 2027 wordt de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 van toepassing. Daarmee wordt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG vervangen. De nieuwe verordening sluit beter aan op de huidige stand van de techniek en besteedt onder meer aandacht aan digitalisering, software en cybersecurity.
Ook voor de wereld van toegangsoplossingen is dit relevant. Alle automatische deuren en andere gemotoriseerde toegangsoplossingen vallen namelijk onder de machineverordening. De nieuwe regelgeving is dan ook een ontwikkeling om de komende periode rekening mee te houden.
Van richtlijn naar verordening
De nieuwe Machineverordening geldt voor verschillende categorieën machines, niet-voltooide machines en veiligheidscomponenten. Voor toegangsautomatisering is vooral relevant dat gemotoriseerde deuren en vergelijkbare systemen straks als machine worden aangemerkt.
Een automatische deur bestaat vaak uit meerdere onderdelen die samen één werkend systeem vormen (een machine): bijvoorbeeld een aandrijving, besturing, sensoren en veiligheidsvoorzieningen. De Machineverordening kijkt naar de veiligheid van die machine en naar de manier waarop verschillende onderdelen daarin samenkomen.
Tegelijkertijd is de regelgeving aangepast aan ontwikkelingen die de afgelopen jaren een steeds grotere rol zijn gaan spelen. Denk aan software, digitale documentatie en cybersecurity. Daarmee sluit de verordening beter aan op moderne toegangsoplossingen, waarin mechanische, elektronische en digitale technologie steeds meer met elkaar verbonden zijn.
Wat betekent dit voor afnemers?
Voor gebruikers van toegangsoplossingen is het verstandig om bij nieuwe projecten, renovaties en vervangingstrajecten de nieuwe regelgeving mee te nemen.
Een belangrijk aandachtspunt is de complete toegangsoplossing. Wanneer verschillende componenten worden gecombineerd tot één werkend systeem, is het van belang dat duidelijk is hoe de verantwoordelijkheden zijn verdeeld. Wie is verantwoordelijk voor de conformiteit van het uiteindelijke systeem?
Daarom is het bij nieuwe projecten relevant om niet alleen naar afzonderlijke producten te kijken, maar naar de complete oplossing. Daarbij kunnen vragen spelen als:
Welke onderdelen vallen onder de Machineverordening?
Wie is verantwoordelijk voor de conformiteitsbeoordeling van het complete systeem?
Welke technische documentatie en gebruiksinformatie zijn beschikbaar?
Hoe wordt omgegaan met software en veiligheidsfuncties?
Wat betekent een aanpassing of uitbreiding van een bestaande installatie?
Een goede afstemming tussen opdrachtgever, installateur en leverancier helpt om de juiste keuzes te maken en de verschillende onderdelen goed op elkaar aan te laten sluiten.
Wat betekent de verordening voor fabrikanten en leveranciers?
Voor fabrikanten en andere partijen in de keten brengt de nieuwe verordening vooral een verdere ontwikkeling van bestaande processen met zich mee. Dat geldt niet alleen voor leveranciers van complete toegangsoplossingen, maar ook voor fabrikanten en leveranciers van afzonderlijke onderdelen. Denk aan aandrijvingen, besturingen, sensoren en veiligheidscomponenten.
Fabrikanten moeten onder meer zorgen voor de vereiste conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, gebruiksinstructies en EU-conformiteitsverklaring. Ook importeurs en distributeurs krijgen binnen de verordening specifieke verantwoordelijkheden.
Voor leveranciers van onderdelen is vooral van belang dat duidelijk is waarvoor een component bedoeld is en onder welke voorwaarden deze veilig kan worden toegepast. Wanneer verschillende componenten worden gecombineerd tot één machine, speelt ook de onderlinge samenhang een belangrijke rol. Goede productinformatie en duidelijke afspraken over de toepassing helpen installateurs en fabrikanten om de complete oplossing correct samen te stellen.
Daarnaast spelen digitale technologie en cybersecurity een nadrukkelijkere rol. Wanneer software invloed heeft op de veiligheid van een machine, moet ook daarmee rekening worden gehouden bij het ontwerp en de beoordeling van de oplossing.
De nieuwe regelgeving vraagt daarmee om een goede samenwerking in de hele keten: van de leverancier van een afzonderlijk onderdeel tot de fabrikant van de complete toegangsoplossing en de partij die deze uiteindelijk installeert en in bedrijf stelt.
Vooruitkijken
Bepaald is dat producten die voor 20 januari worden geplaatst en opgeleverd nog mogen voldoen aan huidige Machinerichtlijn. Vanaf 20 januari moeten ze voldoen aan de Machineverordening. Bij nieuwe projecten is het dus verstandig om vooruit te kijken. Door nu al rekening te houden met de nieuwe eisen, kunnen toegangsoplossingen worden gekozen die aansluiten op de regelgeving én op de verdere ontwikkeling van de techniek.